Crkva Rođenja Sv. Jovana Krstitelja (Petrovdan)
Mesto: Donje Zuniče
Godina izgradnje: 1937. godina
Smatra se da je današnja crkva podignuta na mestu starijeg sakralnog objekta, u narodu poznatog kao manastir Sv. Petra – Petrovdan, podignutog između 1840-1846. godine.
Starija crkva je po predanju bila je zidana od kamena i pokrivena kamenim pločama, a nalazila se zapadnije u odnosu na današnju crkvu.
Objekat je pretrpeo znatna oštećenja u toku Prvog svetskog rata i usled sleganja terena, te je iz bezbednosnih razloga bio stavljen van upotrebe 1928. godine.
Crkva Sv. Jovana Krstitelja izgrađena je 1938. godine, na brdu udaljenom od sela oko 5 km.
Izgrađena je na uzvišenom platou do koga se dolazi visokim kamenim stepeništem. Osvećena je od strane Episkopa timočkog Emilijana.
O izgradnji crkve svedoči mermerna ploča na severnom zidu crkve, sa tekstom isklesanim pozlaćenim slovima: „Leta 1937. god. na temeljima starog parohiskog hrama, građani sela D. Zuniča podigli su novi hram za vreme vladavine Maloletnoga Kralja Petra II Karađorđevića, episkopa Timočkog Gospodina Dr. Emilijana, paroha Dragoljuba Mladenovića, pretsednika poverenstva Anđela Miloševića, članova: Miroslava Pavlovića, Velimira Božića i Čedomira Stevanovića, i sekretara Dragutina Radenkovića. Radovima rukovodili preduzimač Sergije Martinov, iz Zaječara i majstor Milutin Tošić iz Žlna. I osvećenje izvršio episkop Timočki G. Dr. Emilijan 1-14 jula 1940. god.“
U porti ograđenoj kamenim zidom, sa severozapadne strane crkve, nalazi se stari konak zidan 1876. godine, u bondruku sa podužnim drvenim tremom i nekoliko višenamenskih prostorija sa trpezarijom i kuhinjom. Objekat je obnovljen oko 1925/26. godine, a danas održavaju žitelji sela. Ispod porte crkve, sa južne strane, nalazi se zavetni krst. Pored crkve, sa severne strane, postojao je i zvonik.
Galerija
Arhitektura
Crkva je građen od čvrstog materijala kombinacijom kamena i opeke, omalterisana i obojena u dve boje. Ova jednostavna, podužna građevina na istočnoj strani hrama ima, spolja petostranu, a sa unutrašnje strane polukružnu apsidu. Na zapadnoj strani nalazi se sa kula-zvonik, do koje se dolazi stepeništem sa severne strane priprate.
Horizontalna podela fasade na tri zone izvršena je kordonskim vencima bele boje, dvostrukim u donjoj, a jednostrukim u gornjoj zoni. Horizontalu ističe i profilacija u malteru. Na zapadnoj fasadi izdvaja se veliki kružni prozor, istaknut dvostrukim stepenastim lukom. Zvonik iznad ulaza postavljen je na kvadratnu osnovu, a podeljen je po horizontali na dve zone.
Sa sve četiri strane kule, u nižoj zoni zvonika nalaze se prozorski otvori – bifore. Svi prozori na bočnim zidovima natrkriljeni su kružnim otvorom i okruženi slepim, lučno zasvedenim nišama. Ritmična smena uvučenih i ravnih fasadnih površina ističe vertikalu i masivnost hrama.
Crkva u Donjem Zuniču predstavlja jedan od većih sakralnih objekata u okolini Knjaževca.
Ikonostas crkve je urađen u skladu sa neoklasicističkim načelima toga doba. Podeljen je u četiri zone koje se stepenasto uzdižu, i u većoj meri zatvaraju oltarski prostor. Program ikonostasa i istaknuto mesto predstava Srba svetitelja, u skladu su sa stavovima nacionalne i verske politike tog vremena.
O vremenu nastanka ikonostasa, njegovom autoru ili radionici nema podataka. Ipak, ne treba isključiti mogućnost da je ovaj ikonostas nastao kajem 19. veka za potrebe starijeg crkvenog objekta, te da je po podizanju novog hrama ponovo postavljen.
U najnižoj zoni, u zoni sokla nalaze se pojedinačne predstave Jevanđelista, iznad kojih su ikone Svetog Arhanđela Mihaila na severnim dverima, scena Blagovesti na carskim dverima i predstava Svetog arhiđakona Stefana, na južnim dverima. U redu prestonih ikona nalaze se ikone Svetog Jovana Krstitelja, Bogorodice sa Hristom, Isusa Hrista i Svetog Petra. Centralno mesto iznad carskih dveri ima Tajna večera. Predstave Svetog cara Uroša V Nejakog i Svetog Stefana Prvovenčanog nalaze se i kartušima iznad severnih i južnih dveri. U trećem redu su predstave Velikih praznika: Rođenja Hristovog, Vaznesenja, Vaskrsenja, Preobraženja, Krštenja.
U četvrtom redu nalaze se ikone: Svetog Simeona Mirotočivog sa modelom crkve Studenice, Svete Trojice i Svetog Save. U najvišoj zoni, ispod centralne predstave Raspeća koju sa severne strane prati predstava Bogorodice i Svetog Jovana Bogoslova sa južne, nalazi se predstava starozavetnih proroka.
