Manastir Sv. Onufrija
Mesto: Bigar
Godina izgradnje: XIX vek
Manastir Sv. Onufrija kod Kalne, nalazi se na potesu Bigar, u ataru sela Bazovik.
Pozicioniran je na uzvišenju, nedaleko puta Kalna – Pirot, iznad vodopada Bigar.
Nije poznato tačno vreme izgradnje. Manastir se prvi put pominje 1576. godine u zapisu na marginama Psaltira koji se čuva u Plovdivskoj biblioteci.
Zapis svedoči o obnovi 1576. godine od strane jeromonaha Nifona, a nastojanjem prezvitera Dimitrija iz Osmakove i popa Cvetka iz Koje. Manastir je više puta razaran i obnavljan. Današnja manastirska crkva je izgrađena 1868. godine.
Manastir je opusteo i tek sporadično u njemu borave monasi ili iskušenici. Obnova manastirske crkve i konaka započela je 2003. godine. Osvećen je 2007. godine od strane Episkopa niškog g. Irineja.
Istočno od oltarske apside nalazi se nadgrobni spomenik od kamena, a u blizini je i jedan zavetni krst od kamena sa kraja 19. veka. Jugozapadno od crkve nalazi se manastirski konak sa drvenim tremom pokrivenim dvoslivnim krovom od crepa, a severno od crkve nalazi se zvonara od lake drvene konstrukcije sa četvoroslivnim krovom od crepa.
Galerija
Arhitektura
Manastirska crkva je jednobrodna, trikonhalna građevina, zasvedena poluobličastim svodom. Krov crkve je na dve vode pokriven crepom. Izgrađena je od kamena, omalterisana, a potom okrečena. U osnovi je podeljena na tri dela: oltarski prostor, potkupolni prostor i naos. Na istoku se nalazi prostrana, sa spoljne i unutrašnje strane polukružna apsida, pokrivena limenim krovom.
U prostoru apside se, sa severne i južne strane, nalaze se prostori proskomidije i đakonikona sa po dve plitke niše u zidovima. Iznad broda crkve uzdiže se kupola koja počiva na uzanom, visokom, spolja osmostranom tamburu. Kupola je sa spoljne i unutrašnje strane poligonalna, pokrivena limenim krovom. Sa severne i južne strane crkve nalaze se manje bočne konhe, spolja i unutra polukružne pokrivene limenim krovom. Fasadno platno crkve je bez dodatnih ukrasa. Ispod krova se u višim zonama fasadnog platna, naziru gvozdene utege u obliku slova H.
Na južnom i severnom zidu broda crkve nalazi se po jedan jednostavan prozorski otvor, kao i na bočnim pevnicama. Na zapadnom zidu iznad oltarske apside nalazi je jedan prozor kao i na konhi apside. Na zapadnoj fasadi crkve, iznad ulaznih vrata je mala niša za ikonu patrona hrama zasavedena slepim lukom, a iznad nje je mali kružni otvor. Na severnoj strani nalaze bočna vrata.
Ikonostas je u velikoj meri uništen. Na osnovu nekoliko sačuvanih, jako oštećenih ikona, smatra se da je ikonostas rad bugarskih zografa iz druge polovine 19. veka. Može se reći da je ikonostas po horizontali podeljen na dve, tj. tri zone. Najnižoj zoni i originalnom ikonostasu pripadaju parapetne ploče sa predstavama cvetova i floralnim dekorativnim elementima na marginama, predstava Izgnanstva iz raja, dok su carske dveri sa predstavom Blagovesti novijeg datuma, verovatno iz perioda početka obnove manastira nakon 2003. godine.
Ovoj zoni pripadaju i prestone ikone novijeg datuma, ikone Presvete Bogorodice i Isusa Hristosa, ikona Sv. Jovana Krstitelja i originalna ikona Sv. Onufrija Velikog. Arhitravna greda, tj. zona iznad prestonih ikona je bogato floralno ukrašena buketima cveća i vencima, i sl. U višoj zoni nalaze se ikone Sv. apostola i Velikih praznika novijeg datuma, dok se u najvišoj, trećoj zoni nalazi Raspeće sa predstavom Bogorodice i Sv. Jovana Bogoslova, takođe novijeg datuma. Prema drvenoj gredi koja čini deo konstrukcije ikonostasa može se zaključiti da cela treća zona originalnog ikonostasa nedostaje.
