Crkva Sv. Petke (Paraskeve)
Mesto: Jalovik Izvor
Godina izgradnje: 1868. godina
Crkva posvećena Sv. Petki nalazi se na uzdignutom platou, na desnoj obali Izvorske reke, čije se vrelo nalazi u blizini.
Severozapadno od crkve nalazi se zvonik, čiji je donji deo zidan od kamena, a gornji u bondruku.
Crkva je delom ukopana. U brod crkve vodi par polukružnih stepenika. Pod je popločan kamenom.
Crkva je u nekoliko navrata obnavljana, a poslednji put oko 2012. godine kada je zamenjen ikonostas i kada je veći broj ikona i deo oltarske pregrade uništen. Oko crkve postavljena je staza od temačkog kamena, kako bi se sprečio prodor vlage u temelje crkve i preređen je krov.
Ostalo je zabeleženo da je u ovoj crkvi oko 1912-1915. godine službovao pop Stanko Kostić poreklom iz sela Maleša kod Debra, a da je u Srbiju došao sa majstorima-zidarima iz Debarske okoline, a u Beogradu završio Bogosloviju. Njega je nakon pogibije od strane Bugara, na mestu paroha Jalovikizvorskog zamenio sin Živko Popović.
Galerija
Arhitektura
Crkva u Jalovik Izvoru izgrađena je 1860. odnosno 1868. godine. Građena je od kamena, omalterisana i obojena spolja i unutra belom bojom. Ima osnovu jednobrodne, podužne građevine pokrivene krovom na dve vode od crepa. Crkva je zasvedena poluobličastim svodom.
Unutrašnjost crkve sastoji se od oltarskog prostora na istoku i prostranog broda. Na istočnom kraju crkve nalazi se široka oltarska apsida, nešto uža u odnosu na brod crkve, i niža u odnosu na krov crkve, pokrivena krovom od crepa. U oltarskoj apsidi se sa severne i južne strane nalaze plitke niše za đakonikon i proskomidiju.
Spoljašnja fasada crkve je jednostavna. Ispod krova, se u višim zonama naziru utege od gvožđa. Na južnom zidu nalaze se dva jednostavna prozorska otvora, sa jednim uzanim duguljastim otvorom na zidu između njih. Na severnom zidu se, pored dva jednostavna prozorska otvora nalaze i bočna vrata.
Na zapadnoj fasadi se, iznad ulaznih vrata u crkvu nalazi lučno zasvedena niša u kojoj je na zidu oslikana fresko-ikona Sv. Petke Paraskeve delimično sakrivena daskama na kojima se nekada nalazila ikona Sv. Petke. Iznad ove niše, odmah ispod prelomljenog vrha krovnog pokrivača, nalazi se jednostavan prozorski otvor.
Crkva nije živopisana, ali se na južnom i severnom zidu uz ikonostas nalaze jajčanom temperom izvedene fresko-ikone. Niša proskomidije je živopisana. U njoj je predstava Hrista Svedržitelja.
Na jugoistočnom zidu, uz sam ikonostas, u produžetku reda prestonih ikona je predstava Sv. Dimitirija, ispod koga je polje oslikano na isti način kao parapetne ploče ikonostasa. Na jugoistočnom zidu, nalaze se predstave svetitelja u dve zone, i to u višoj zoni predstave trojice svetitelja Sv. Proroka Azarije, Sv. a/postola Tome i Sv. Trifuna, a u nižoj Sv. Atanasija.
Na severoistočnom zidu uz ikonostas je predstava Sv. arhađela Mihaila, ispod koga je polje oslikano poput polja parapetnih ploča ikonostasa. Na severoistočnom zidu, nalaze se takođe predstave svetitelja u dve zone, i to u višoj zoni predstave trojice svetitelja Sv. Georgija, Sv. Vasilija Velikog i Sv. Teodora, a u nižoj je predstava Sv. Nikole. Sve fresko-ikone uz donju ivicu imaju posvetu, i sve svu dar priložnika. Datovane su u 1881. godinu. Nisu poznata imena majstora zografa.
Jednostavna oltarska pregrada podeljena je po horizontali na tri zone. Najnižoj zoni pripadaju bogato geometrijski i floralno ukrašena polja parapetnih ploča, carske dveri sa predstavom Blagovesti, bogato ukrašene, kao i red uz prestone ikone. Na severnim dverima nalazi se ikona na platnu Sv. arhanđela Mihaila, zatim prestone ikone Sv. Petke Paraskeve, Presvete Bogorodice, Isusa Hristosa i Sv. Jovana Krstitelja, dok je na južnim dverima ikona Sv. arhiđakona Stefana.
Samo ikone u zoni prestonih ikona, rađene su uljem na platnu, dok su ostale rađene jajčanom temperom na dasci. U višoj, drugoj zoni je apostolski red sa dvanaest ikona Sv. apostola levo i desno raspoređenih oko centralne predstave Isusa Hristosa. U najvišoj zoni je centralno postavljeno Raspeće ispod koga se nalaze predstave krilatih zmajeva. Današnji ikonostas se u velikoj meri razlikuje od originalnog i ima promenjen raspored ikona koje su novijeg datuma, i veoma sumnjivog kvaliteta.
