Hram Svetog arhangela Gavrila
Mesto: Valevac
Godina izgradnje: temelj osvećen 1933. godine
Crkva Sv. arhanđela Gavrila nalazi se na brdu Gorica, u selu Valevac. Izgrađena je 1933. godine.
U crkvi se nalazi antimins osvećen 1936. godine od strane timočkog episkopa Emilijana.
U porti crkve se nalazi zavetni krst posvećen Sv. 40. sevastijskih mučenika (Mladenci), Sv. Trojici, Sv. Arhanđelu Mihajlu, a zaštićen konstrukcijom od blokova.
U porti se takođe nalazi i krst posvećen Sv. Iliji.
Galerija
Arhitektura
Crkva je jednostavna podužna građevina. Građena je od crvene cigle i nije malterisana. Krov je na dve vode, osim na kuli zvonari gde je na četiri vode. Na istoku se nalazi polukružna apsida, a iznad ulaza na zapadnoj strani, iz masivne kvadratne osnove uzdiže se zvonik. Iznad ulaznih vrata nalazi se slepa niša sa ikonom patrona hrama izvedenom na limu, za koju se može pretpostaviti da je rad prote Sime Žikića. Iznad nje je jednostavan kružni otvor sa olovnim presecima iza koje se nalazi sat.
Jedine dekorativne elemente na fasadi predstavljaju uvučene slepe niše i lukovi oko prozorskih otvora – monofora. U nižoj zoni nalaze se prozorski otvori – bifore, sa jedinim bojenim elementom u vidu belih stubića. Više zone crkve su bez otvora i ukrasa, izuzev kordonskog venca koji prati lučne otvore bifora u nižoj zoni.
Unutrašnjost crkve se sastoji iz tri celine: oltara, naosa i priprate priprate koja ima na severnoj strani stepenište koje vodi do kule zvonare i galerije, a na desnoj prostoriju za krštenja.
Ikone za ikonostas crkve u Valevcu su rad knjaževačkog prota, ikonopisca i slikara Sime Žikića (1878-1964) koji je na ikonostasu zapisao svoje inicijale „S.Ž.“. Na osnovu podataka koje ostavio prota Žikić saznajemo da su ikone izrađene 1932. godine. Ikonostas je podeljen u tri zone. Najnižoj zoni pripadaju prestone ikone ispod kojih su parapetne ploče dekorisane floralnim motivima, plastično izvedene i pozlaćene bojom.
U redu prestonih ikona nalaze se ikone Sv. arhanđela Gavrila, Sv. arhiđakona Stefana na severnim dverima, Sv. Bogorodice, Blagovesti na carskim dverima, Isusa Hrista, Sv. arhanđela Mihaila na južnim dverima i Sv. Jovana Krstitelja. U drugoj zoni su scene: Poklonjenje mudraca, Krštenje Hristovo, Tajna večera, Vaskrsenje i Preobraženje. Na vrhu ikonostasa, u najvišoj trećoj zoni, nalazi se Raspeće Hristovo sa pratećim ikonama Bogorodice i Svetog Jovana, koje je postavljeno iznad ikone Svete Trojice. Severno od Raspeća su ikone Sv. Ilije i Sv. Nikole, a južno Sv. Dimitrije i Sv. Đorđe.
Hram je iznutra omalterisan i bojen tako da se stvorio utisak horizonatalne podele na tri zone. Najniža zona sokla koja je marmorirana sivim tonovima, zatim su niže zone oslikane rozikastim tonovima koji stavraju utisak pravouganonih mermernih ploča. Svod crkve obojen je plavom bojom i ukrašen zlatnim šestokrakim zvezdama. U temenu konhe apside nalazi se predstava Sv. Bogorodice Odigitrije sa Hristom u naručju koji desnom rukom blagosilja, a levom drži sferu.
Na svodu ispred oltara, sa severne i južne strane nalaze se naslikane predstave Jevanđelista sa njihovim simbolima Sv. Luke i Sv. Marka, dok su na svodu, na zapadnoj strani naosa prikazani Sv. Jovan i Sv. Matej.
Unutrašnjost crkve je dodatno podeljena i širokim dekorativnim traka sa floralnim ili krstobarznim motivima.
