Crkva Svetog Proroka Ilije
Mesto: Bučje
Godina izgradnje: 1910. godina
Crkva u selu Bučje posvećena je Svetom proroku Iliji.
Građena je na inicijativu meštana 1909-1910. godine na mestu starijeg sakralnog objekta, seoske kapele podignute 1835. godine.
Ostaci ove građevine bili su vidljivi u prostoru soleje sve do obnove 2010. godine, povodom stogodišnjice izgradnje nove crkve.
Tom prilikom sanirana su oštećenja, olovni krovni pokrivač zamenjen je novim, crkva je spolja i iznutra omalterisana i obojena, zamenjen je pod, a pokrenuta je i inicijativa, od strane nadležnog Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Nišu, da se crkva u Bučju zbog svojih karakteristika proglasi nepokretnim kulturnim dobrom.
U porti crkve nalazi se nekoliko pratećih objekata. Severozapadno od crkve nalaze se zavetni krst posvećen prazniku Blagovesti, i objekat zidan u bondruku sa podužnim tremom.
Sa zapadne strane nalazi se zvonik izgrađen od cigle. Južno od crkve nalazi se spomenik stradalima u ratovima 1912-1918. podignut i osvećen 1925. godine, kao i danas urušen parohijski dom sveštenički dom.
Galerija
Arhitektura
Objekat je građen od kamena i opeke, malterisan spolja i unutra. Crkva je u osnovi jednobrodna građevina, čija spoljašnja forma asocira na građevine centralnog tipa. Sastoji se iz tri traveja, od kojih je središnji nešto širi u odnosu na zapadni i istočni, čime se sa spoljne stiče utisak krstobrazne osnove. Ovom utisku doprinosi još više postepena elevacija krovnih površina i visoka oktogonalna kupola. Na istoku se nalazi apsida koja je spolja petostrana, a sa unutrašnje strane polukružna. Sa južne strane crkve, nalazi se još jedan ulaz istog sklopa kao glavni na zapadu, ispred koga je podignut trem sa masivnim stubovima povezanim lukovima. Krov je pokriven limom, koji je u višim zonama iznad centralnog traveja i na kupoli segmentiran i prelomljen.
Ovo rešenje odlikuje primena elementa različitih arhitektonskih stilova, a naročito srpske srednjovekovne arhitekture. Fasada crkve nije spolja dekorisana. Na fasadama crkve ritmično su postavljeni, jednostavni, uzani prozorski otvori u višoj zoni zapadnog, severnog i južnog zida. Petostruki otvori – pentafore uvučeni su u odnosu na masu zida crkve. Na bočnim zidovima crkve prvog i trećeg traveja, u nižoj zoni nalaze se dvostruki prozorski otvori – bifore. Sa spoljne strane petougaona apsida ima tri mala podužna, lučna prozorska otvora. Osmougaona kupola nosi celokupnu dekoraciju crkve. Prozorski otvori uokvireni su stepenasto uvučenim lukovima odvojeni pilastrima.
Oltarska pregrada izrađena je 1922. godine u Novom Sadu, o čemu svedoči natpis: „Iz trgovine i radionice Nikole Ivkovića u Novome Sadu 1922. godine“ ispisan plavom bojom na ikonostasu ispod prestone ikone Bogorodice. Ikonostas je izrađen u duhu neoklasicizma. Horizontalna podela u tri zone izvedena je masivnim arhitravnim gredama. Vertikala ikonostasa naznačena je tordiranim stubićima sa istaknutim kapitelima.
Najniža zona ikonostasa ukrašena je ukrštenim skiptrima sa rascvetalim zlatnim krinovima, izvedenim u reljefu na ružičastim tonovima marmoriranoj podlozi. U prvoj zoni ikona, pored prestonih ikona Bogorodice sa Hristom i Isusa Hristosa, nalaze se i: Sveti arhiđakon Stefan na severnim dverima, predstava Blagovesti na carskim dverima i ikona Svetog arhanđela Mihaila na južnim dverima.
U drugoj zoni nalaze se predstave Velikih praznika, i to: Rođenja Hristovog, Vaskrsenja Hristovog, Tajne večere iznad koje se nalazi Svevideće oko, Vaznesenja Hristovog i Silaska Svetog Duha. U trećem redu nalaze se predstave: Svetog Jovana Krstitelja, Svetog Nikole, Svete Trojice, Svetog proroka Ilije i Svetog velikomučenika Georgija. Iznad ovog reda ikona, nalaze se ikone postavljene u duguljastim pojedinačnim medaljonima, raspoređenim kružno oko centralne predstave Svete Trojice i Raspeća na vrhu ikonostasa. To su predstave jevanđelista Sv. Jovana i Sv. Luke, Sv. Mateje i Sv. Marka, a iznad njih u najvišoj zoni ikonostasa, severno i južno od Raspeća, predstave Presvete Bogorodice i Svetog Jovana Bogoslova.
Pored ikonostasa, u crkvi se nalazi i Vladičanski presto koji je, kao i svi drugi elementi mobilijara, poput drvenog poda, galerije, klupe, i dr., prilog meštana Bučja i Zubetinca, što se saznaje iz natpisa i posveta na priložničkim pločicama.
Spomen-ploča od crnog mermera sa natpisom „Čuvajte Jugoslaviju“, Nj.V. Kralj Aleksandar 1, 9.10.1934. Marselj i slikom Kralja Aleksandra, čuva se u bučjanskoj crkvi.
Unutrašnjost crkve nije živopisana, ali su pojedine arhitektonski elementi, odnosno liturgijski prostori istaknuti i dekorisani slikanim ornamentom u vidu vinove loze, dok je svod oslikan u vidu zvezdanog neba. Na pandantifima ispod kupole nalaze se medaljoni Jevanđelista izrađeni na podlozi od lesonita i pričvršćeni za zid.
Unutrašnjost crkve ispunjena je pojedinačnim ikonama izrađenim na različitim podlogama: drvetu, lesonitu, limu. One su rad više autora, a sve su dar priložnika, a ukupno ih je pedeset i pet sačuvanih. Najveći broj ikona izradio je Todor Marković, slikar iz Bitolja, a zabeleženo je da je ruska slikarka Viktorije V. Puzanove uradila dve slike religiozne tematike za bučjansku crkvu.
