Crkva Rođenja Presvete Bogorodice
Mesto: Gornje Zuniče
Godina izgradnje: 1938. godina
Crkva Roždestva Presvete Bogorodice u Gornjem Zuniču izgrađena je na uzvišici na ulazu u selo sa leve strane puta Zaječar-Knjaževac.
Podignuta je 1934. godine, a osvećena 1938. godine od strane episkopa timočkog Emilijana.
Sredstva za izgradnju crkve obezbedili su meštani Gornjeg Zuniča, industrijalci i trgovci iz Knjaževaca.
U crkvenoj porti nalazi se spomenik ruskim vojnicima crveno-armejcima, stradalim u Drugom svetskom ratu.
Galerija
Arhitektura
Crkva je u osnovi jednostavna, podužna građevina zasvedena poluobličastim svodom, pokrivena dvoslivnim krovom. Zidana je na uzdignutom platou. Temelj crkve je od kamena, dok je za izgradnju crkve korišćena cigla. Do ulaza u crkvu vode kamene stepenice. Na istočnoj strani se nalazi, sa spoljne i unutrašnje strane polukružna oltarska apsida zasvedena polukalotom, nešto uža od širine broda crkve. Masivni zvonik, koji počiva na kvadratnom postolju, nalazi se na zapadnoj strani iznad ulaza u crkvu. Zvonik sa sve četiri stane ima otvore u vidu bifora, sa bojenim stubićima koji nose kapitele. Krov zvonika na četiri vode je pokriven limom, na čijem se vrhu nalazi krst.
Unutrašnjost crkve podeljena je oltarski prostor na istoku, brod crkve i pripratu na zapadnoj strani, koja se nalazi ispod zvonika. U priprati se severno od ulaza nalaze stepenice koje vode na galeriju i zvonik, a južno je manja krstionica. Priprata je od broda crkve odvojena jednostavnim masivnim lukom. Prostor soleje na istočnoj strani, podignut je za jedan stepenik i odvojen oltarskom pregradom od broda crkve.
Dekoracija spoljnih fasada je svedena. Crkva je po horizontali podeljena dvostrukim kordonskim vencem u visini donje ivice jednostrukih prozorskih otvora. Na bočnim stranama crkve nalaze se po tri prozorska otvora, a na apsidi jedan, svi uokvireni dvostrukim slepim arkadama koje su postavljene u slepe niše. Profilisani potkrovni venac, koji na apsidi ima tri ispusta u obliku kapitela, i arhitektonski elementi na zvoniku, omalterisani su i obojeni belom bojom. Iznad bifora na zvoniku, kordonskim vencem su izvedeni luci, koji ga po horizontali dele na dva dela.
Na zapadnoj fasadi, iznad ulaza u crkvu, nalazi se luneta sa dosta oštećenom ikonom na limu na kojoj je Bogorodica šira od nebesa sa Hristom u naručju. Iznad ove lunete nalazi se veliki, kružni prozor ukrašen olovnim trakama.
Oltarska pregrada je manjih dimenzija. Napravljena je od drveta i ukrašena drvenim bojenim i pozlaćenim aplikacijama. Horizontalna podela na tri zone istaknuta je arhitravnim gredama koje nose slepi stubići sa kapitelima. Centralni deo ikonostasa je izbačen u polje. U najnižoj zoni nalaze se parapeti ukrašeni aplikacijama u vidu grčkog krsta, i carske dveri sa predstavom Blagovesti.
Drugoj zoni pripadaju predstave Rođenja Presvete Bogorodice na severnim dverima, prestone ikone Bogorodice Umilenije sa malim Hristom i Isusa Hrista, i predstava Svetog Jovana Krstitelja, na južnim dverima. Iznad drugog reda ikona nalaze pozlaćene aplikacije u vidu vinove loze. U višoj zoni su predstave Rođenja Hristovog, Krštenja Hristovog, Tajne večere, Vazkrsenja i Preobraženja.
U navišoj zoni nalazi se Raspeće, pored kojeg su u medaljonima Presveta Bogorodica i Sveti Jovan Bogoslov. Severno i južno od njih su pozlaćeni krilati zmajevi izvedeni u duborezu.
Crkva u Gornjem Zuniču delimično je živopisana. Slikani geometrijski ornamenti označavaju arhitektonski sklop i liturgijski prostor crkve. Zona sokla je obojena sivom bojom, dok se u višim zonama pružaju nizovi geometrijskih, krstobraznih ornamenata oivičenih zlatnom bojom.
Predstave stojećih figura Jevanđelista Sv. Jovana i Sv. Mateje, Sv. Luke i Sv. Marka, nalaze se na severnom i južnom zidu, između prozora. Na svodu se nalazi predstava Hrista Pantokratora. Svod je obojen svetlo plavom bojom i ukrašen zvezdama.
